بزرگوارى را - كه نازا بود - زايا گردانيدى . امّ حبوكر - امّ طبق . امّ حبين . جانور كوچكى است به اندازه كف دست ، سوسمار . عربهاى باديه نشين زنده و مردهء آن را مىخورند ، از اين رو شاعرى دربارهء آن گفته : لتهنئن امّ حبين العافية . يعنى : اى سوسمار تندرستى گواراى تو باد ! أمّ الحروف . علماى نحو ، حروف مدّ و لين را ام الحروف ناميده‌اند ، و چهار فعل : فعل ، جعل ، انشأ و اقبل را امهّات الافعال خوانده‌اند - و خدا بهتر داند - . امّ الخلّ . شراب را گويند زيرا سركه چون بگردد شراب شود . و نخست بار مرداس بن خداش اين كنيه را براى شراب به كار برده ، آنجا كه گفته : رميت بامّ الخلّ حبّة قلبه * فلم يستفق منها ثلاث ليال يعنى : با شراب تيرى به سويداى دلش زدم كه سه شبانه روز برنخاست . أمّ خنّور - أمّ دفر . أمّ دفر . كنيه است براى دنيا ، ابن الرومى در ستايش ابى الصقر گفته : لم تظلم الدنيا بأمّ دفر « 1 » * اذ أنت فيها من ولاة الامر يعنى : در روزگارى كه تو حكمران هستى ، به دنيا ستم نشده ، و امّ خنّور كه كنيهء كفتار است به جهت تباهى وى و مانندگى اين دو به هم ، كينهء دنيا نيز هست . كوفيان اين كلمه را بر وزن « قيّوم » مىخوانند و مردم بصره آن را بر وزن « عجول » گويند ، و مبرّد گويد هر دو درست و صحيح است . گويند هنگامى كه عبد الملك بن مروان گفت : ما به امّ خنّور يعنى دنيا و نعمت و شادابى آن دست يافته‌ايم ، پس از آن يك هفته بيش نزيست ! أمّ الدّهيم - امّ طبق .

--> ( 1 ) - در چاپ 1326 ه . ق . قاهره بيت چنين است : لم تظلم الدنيا وسل امّ دفر ( م . )